Uzun bir aradan sonra yazmak istedim. Sayfalarca yazmak istedim ama muhtemelen kısacık yazabilirim görece.

Yaklaşık 1 haftadır “boşanmak nedir?” diye düşünüyorum. Çok insan boşanıyor, ancak kimler gerçekten hakkını verebiliyor kendisi açısından diye düşündüm. Hakkını vermek ile kastettiğim, işin doğası gereği ortaya çıkan acının ya da belki de öfkenin içinde boğuluyor musun yoksa o acının / öfkenin içinden geçerek çiçek mi açıyorsun?

“Kimler boşanabilir?” Bu konu üzerinde karşılıklı konuşmalar yapsak diyorum. Aslında burada “boşanmak” metafor gibi de bir taraftan.

Temel soru şu: “Kimler bulunmak istemedikleri yerden, kendi istekleri ile çekip gidebilmeyi göze alırlar?”

Biz yine de boşanmak konusundan devam edelim:)

Düşündüm de, hani bazen diyoruz ya bu aklımla şu yaşımda olsaydım. Ya da bu aklımla yeniden dünyaya gelsem, ah ahh:) İşte buralar benim de düşünüp, konuşmak istediklerim.

Bu dünyaya bu aklıyla tekrar tekrar doğmak niyetinde olanlardan, ölüm gibi bir şeyi de göze alabilenlerin kalkışacağı bir eylem bence “boşanmak”.

Ölüm gibi bir şey, çünkü ilişki ne kadar kötü olursa olsun, alttan alttan yapılanmış bağlar var. Ve ilişkinin o kötü giden yanlarının verdiği cesaret ile o alttan alttan yapılanmış bağların verdiği acı büyük bir çarpışma yaşıyor. İşte o çarpışmada ölüm gibi bir şeyler oluyor. O çarpışmanın ne kadar süreceği, kişinin meta düşünsel becerisine bağlı olarak değişiyor bence. İşte o süreci atlattıktan sonra yeniden bir doğuş başlıyor. onca yıl km’lerce yol gitmişsin de, zaman makinesi seni tekrar geriye fırlatmış da “hadi bakalım, yeniden başla” dercesine.

O fırlatıldığın yerde bir süre hareketsiz öylece kalıp, geride bıraktığın kimliğinle vedalaşırken, aniden bir vakit geliyor ve yeni kimliğin için kolları sıvamaya başlıyorsun. Belki de o esnada içindeki yas hafiflemeye başlıyordur, kim bilir…

Yani, bitti dediğin yerden, yeniden doğuş sinyalleri gelmeye başlıyor. Bazen her şey çok kolay ilerlerken, bazen de betonda açan çiçek kadar şaşırtıcı, ve belki de zorlayıcı süreçler yaşıyorsun.

Şimdi soru şu:

O betonda çiçek açtıktan sonra geriye dönmenin senin için anlamı ne olurdu?

Hülya

Kaynak : Pexels / Min An

Gücünün Kaynağı Ne?

08 Ağustos, Sirius yıldızı ile Güneş’in hizalandığı, Aslan burcunun etkisinin zirveye ulaştığı bir tarih olarak kabul ediliyor.

Astrolojide Sirius; bilgelik, içsel uyanış ve yüksek benlik ile ilişkilendirilir. Bu hizalanma, Antik Mısır’dan beri “ilahi bir enerji portalı” olarak görülür.

Yani başka bir deyişle,

08.08 kolektif bilinç için bir eşik kapısı. Bir çağrı.

Zihinden değil, kalpten yaşama geçmek, hakikate uyanmak için bir hatırlatma…

Bize öğretildiği gibi, yalnızca beş duyu ile sınırlı değiliz.

Ama yıllar boyunca, belki daha kolay yönetilelim diye, belki hiç sorgulamayalım diye, bize sadece beş duyuyla algılayabileceğimiz öğretildi. Zihinlerimiz buna göre şartlandırıldı.

Tıpkı birçok konuda olduğu gibi…

Sanki çevremiz duvarlarla örüldü.

Ve şimdi “gerçek” sandığımız birçok şey birer birer kendini imha ediyor. Paradigmalar değişiyor.

Değişmeyen tek şey ise hakikat.

Ve oraya giden yol, zihinden değil, kalpten geçiyor.

İşte tam da bu yüzden, zihninin sesi kalbinin sesinin önüne geçtiği için, şimdi o zihinsel duvarları yıkma zamanı.

Gücünü nerede arıyorsun?

Dışsal otoritede mi, görünürlükte mi, onaylanmakta mı, başarıda mı?

Gücünü dışarıda arayan, henüz beş duyunun ötesine geçmemiş bir bilinçtir. Ama artık dışsal gücün peşinde koşmak yerine, içsel gücün keşfine, içsel gücün idrakine geçiyoruz.

İnsanlık çok hızlı bir şekilde uyanma sürecine girdi.

Ve sen… bu sürecin neresindesin?

Ben bir astrolog değilim.

Ama insan bedeninin ve sinir sisteminin hafızasında biriken duyguların nasıl bir ağırlık yarattığını, nelere sebep olduğunu biliyorum.

Ve dışsal gücün peşindeyken, içsel sesi nasıl kaybettiğimizi…

Üzerimize bir kıyafet gibi giydiğimiz dışsal gücü bırakıp, bu gücü içeride aramak, cesaret ister.

Bugün sana birkaç soru bırakıyorum:

🐛 Gücünü nerede arıyorsun?

Her davranışının ardında bir niyet varsa ve her niyetinin de ardında bir amaç varsa…

🐛 Senin niyetlerinin ardında madde mi var, mana mı?

🐛 Yaşamındaki amaçlar bilinçli mi, yoksa farkında olmadan mı şekilleniyor?

Şaka değil.

Çoğu zaman neyi neden istediğimizi bile sorgulamadan yaşıyoruz.

Amaçlarımızı bilinçli olarak seçseydik…

Sence bu dünya nasıl bir yer olurdu?

Aşkla,

❤️

Bu yayın kanalındaki tüm içerikler Hülya Gürsözer’e aittir ve telif haklarıyla korunur. Kişisel kullanım dışındaki kopyalama, indirme veya paylaşım yasaktır. © 2025

Kaynak: Pexels/Jordan Benton

Viktor Frankl’a göre, insanın temel motivasyonu haz değil, anlam bulma arzusudur.

Ve hayatın anlamı, her birey ve her an için farklıdır. Önemli olan, bu anlamı her durumda keşfetmeye hazır olmaktır.

Peki ya pişmanlık dediğimiz şey…

Hayatın “an”larına yüklediğimiz anlamların, zamanla bizim için geçerliliğini yitirmesi olabilir mi?

İnsanın hayatla kurduğu ilişki durağan değil. Sürekli yeniden yorumlanan, yeniden isimlendirilen bir şey. O yüzden de her yeni “an”da, geçmişte anlam yüklediğimiz bir şeye bugün aynı yerden bakamayabiliriz.

Mesela ben, hayata atfettiğim anlamlarda zamanla büyük bir dönüşüm yaşadım. Bu dönüşümün ardındaki dinamikler, o dinamikleri harekete geçiren eski anlamlarım, ve beni bugüne taşıyan büyüme yolculuğum… Hepsi bir bütün. Koca bir paket.

Sadece şunu biliyorum: Her an hayata yüklediğim anlam ile aldığım kararlar, o an için elimden gelenin en iyisi. Ve daha iyileri de oluyor, olacak da…

Çünkü ben her adımda büyümeye devam ederken, bilincim de olup biteni artık başka bir gözle izlemeye başlıyor. Ve bu büyüme hali, beni her gün biraz daha dönüştürüyor.

Sadece kendi adıma bildiğim bir şey var:

Buradan geriye dönüş yok. İstikamet sadece ileri.

Diyeceğim o ki; bize yol açan anlamlarımızın peşinden gitmeseydik, bugün olduğumuz kişiye dönüşebilir miydik?

Çünkü o anlamlarla ardı ardına geçtiğimiz kapılarda; bazen iyi hisler, bazen nahoş duygular, ama hep birlikte bir büyüme, bir genişleme, bir değişim ve bir dönüşüm var.

Ve bir şey daha var.

Kim bilir.

O zaman düşünelim.

Bugün pişmanlıkla baktığın bir karar…

O gün senin için ne ifade ediyordu gerçekten?

Ve o anlam değişmeseydi, bugünkü “sen” olabilir miydin?

Bu yayın kanalındaki içerikler Hülya Gürsözer’e aittir ve telif haklarıyla korunur. Kişisel kullanım dışındaki kopyalama, indirme veya paylaşım yasaktır. © 2025

Kaynak: Pexels/ElizabethGartside

Zihnimiz her gün binlerce uyarana maruz kalıyor. Ama sadece bir kısmı radarımıza giriyor.

Peki bu seçimleri ne belirliyor?

Bu podcast yayınında, beynimizdeki çok özel bir ağı keşfediyoruz: Belirginlik Ağı (Salience Network).

Podcast’te neler var?

Belirginlik Ağı nasıl çalışır?

Dikkat alışkanlıkları nasıl oluşur?

Zihin travma sonrası neyi öncelik haline getirir?

8 haftalık farkındalık pratiğiyle beyinde neler değişir?

Dikkat sistemini yeniden düzenlemek mümkün mü?

Zihnin sabit olmaması, insanlığın en büyük hazinesi iken, neden şimdiki anı yaşamakta bu kadar zorluk çekeriz?

Belki de bu çekişmeli hal, insanlığın en büyük dramıdır. Kim bilir.

Telif Hakkı Uyarısı: Bu yayın kanalındaki tüm içerikler Hülya Gürsözer’e aittir ve telif haklarıyla korunur. Kişisel kullanım dışındaki kopyalama, indirme veya paylaşım yasaktır. © 2025

Kaynak : Pexels / Vika Glitter

Zihnimiz yalnızca olanı değil, olanı nasıl anlamlandırdığımızı da kaydeder. Bu anlamlandırma süreci, çocukluktan itibaren gelişen bilişsel şemalarla şekillenir. Ve bu şemalar, günümüzde yaşadığımız birçok duygunun zeminini oluşturur.

Bir bakış, bir sessizlik, bir geri dönüş olmaması… Tüm bunlar, tek başına “gerçek” değildir. Ama geçmişte içselleştirdiğimiz inançlar üzerinden zihnimizde belirli bir şekilde yorumlanır.

Aaron Beck’in bilişsel terapi modeline göre, kişi olaylardan çok, olaylara dair otomatik düşünceler nedeniyle acı çeker. Bu düşünceler çoğu zaman farkında bile olmadan işler:

“Hep ben hata yaparım.”

“Beni zaten kimse ciddiye almıyor.”

“Bu sessizlik kesin bir reddediş.”

Bu otomatik düşüncelerin kökeninde ise genellikle derin, çoğu kez çocuklukta şekillenmiş temel inançlar vardır.

Ve iyi haber şu ki: Bu inançlar, farkındalıkla gözlemlenebilir ve dönüşebilir.

Mini Podcast’te, bu inanç kalıplarının nasıl şekillendiğine ve otomatik düşüncelerle nasıl günlük hayatımızı etkilediğine odaklandık.

Meraklı Zihinler İçin Not

Bugün, seni zorlayan küçük bir anı hatırla.

Kendine sessizce şunu sor:

– O anda zihninden geçen ilk düşünce neydi?

– Bu düşünce hangi eski inanca dayanıyor olabilir?

– Bu inanç, gerçekten sana mı ait?

Yargısız bir tavırla zihninde olan biteni gözlemlerken, burada aradığımız şeyin kesin bir yanıt olmadığını hatırla. Çünkü dönüşüm, genellikle merakla başlar.

Telif Hakkı Uyarısı: Bu yayın kanalındaki tüm içerikler Hülya Gürsözer’e aittir ve telif haklarıyla korunur. Kişisel kullanım dışındaki kopyalama, indirme veya paylaşım yasaktır. © 2025

Kaynak : Pexels.com/ Amine M’siouri

Düşünceler, bazen gerçeğin kılığına girer. Ve biz onları sorgulamadan, hayatımızı onlar üzerine kurarız.

Zihnimiz, bazen geçmişi hatırlarken, bazen de geleceği kurgularken bize türlü türlü hikayeler anlatır.

Nörobilim bize, düşündüğümüz şey ile yaşadığımız şey arasındaki sınırın, göründüğü kadar net olmadığını söylüyor.

Acaba neden?

İçsel Keşfe Davet Sorusu

Son zamanlarda zihninde tekrar eden bir hikaye var mı? Bu hikaye sana ne sağlıyor? Güven, hazırlık, kaçış…

Bu hikaye her tekrar ettiğinde, bedenin nasıl tepki veriyor?

Bu hikaye gerçek mi? Yoksa bir olasılık mı?

Bu yayın ile sizi, düşünce üreten zihninizi gözlemlerken, bedeninizde de küçük bir araştırma yapmaya davet ediyorum.

Hatırlayalım.

Bu yayın kanalındaki tüm içerikler Hülya Gürsözer’e aittir ve telif haklarıyla korunur. Kişisel kullanım dışındaki kopyalama, indirme veya paylaşım yasaktır. © 2025.

Zihin, çoğu zaman sen fark etmeden kararını verir: Kimin güvenilmez, neyin imkansız, senin ise kim olduğun hakkında.

Bu bölüm, zihnin neredeyse otomatik hale gelmiş “etiketleme” eğilimini fark etmeye dair küçük bir içsel araştırma.

Çünkü zihnin, çevreden gelen bilgileri hızlıca yorumlayabilmek için kullandığı bu etiketler, zamanla gerçeği görünmez kılabilir.

Kendini “yetersiz”, “utangaç” ya da “zor seven biri” olarak tanımladığında, bu sadece bir düşünce değil, aynı zamanda zihnin seni sınırlama biçimi olabilir.

Zihnin bu sınıflandırma çabası, ilk bakışta hayatı kolaylaştırıyor gibi görünür. Ama çoğu zaman düşündüğümüz şey, düşündüğümüz gibi değildir. Ve bu farkındalık, içsel özgürlüğe açılan kapının anahtarı olabilir.

Etiketleri görmek, onları sorgulayabilmenin; sorgulamak ise, onların ötesine geçebilmenin ilk adımıdır. Bu da kendine, başkalarına ve hayata daha geniş bir yerden bakmayı mümkün kılar.

İçsel Keşfe Davet Sorusu

Zihninde, kendini tanımlamak için sıklıkla kullandığın bir etiketi fark edebilir misin?

Bu etiketi ilk ne zaman duydun veya benimsedin?

Bu etiket gerçekten seni mi anlatıyor, yoksa başkalarının bakışından zihnine yerleşmiş bir tanım mı?

Tara Brach’ın dediği gibi, bir düşünceyi fark ettiğinde, artık onun esiri olmazsın.

Bu yayın kanalındaki tüm içerikler Hülya Gürsözer’e aittir ve telif haklarıyla korunur. Kişisel kullanım dışındaki kopyalama, indirme veya paylaşım yasaktır. © 2025

Peki, sen kendi geliştirdiğin savunma mekanizmalarının ne kadar farkındasın?

Kaynak: pexels.com / Pixabay

Gerçek Çok Ağır Gelince: Zihnin Koruma Modu

Gerçekler bazen ağır gelir. Onunla kalmakta zorlanırız. Zihin, bizi korumak için çeşitli savunma mekanizmaları kullanır. Bunlar bilinçdışındadır, farkına varmayız ama hayatımızda etkilerini hissederiz.

Freud, dürtü, ahlak ve gerçeklik üçgeninde sıkıştığımızda, benliğimizin içsel çatışmalar yaşadığını söyler. Bu çatışmaları yönetmek için savunmalar geliştiririz. Bazıları o an işimize yarar, bazıları ise uzun vadede gelişimimizi engeller, hayatla bağımızı koparabilir.

Kimi zaman gerçekliği çarpıtarak, kimi zaman bastırarak, kimi zamansa onu bir güzelliğe dönüştürerek…

İnkar: Gerçeğe “Yokmuş” Gibi Davranmak

Zihnin gerçekliği reddetme biçimi olan, inkara biraz yakından bakalım.

İnkar, savunma mekanizmalarının en ilkel ve yaygın olanıdır.

George Vaillant’ın çalışmalarına göre, inkar kısa vadede dayanma gücü verir ama uzun vadede gerçekle yüzleşmeyi geciktirir ve bizi daha büyük krizlere sürükler.

Yaratıcılığa Dönüşen Enerji: Sublimasyon

Bir adım daha ileri gidelim: Savunmanın en yaratıcı ve dönüştürücü biçimlerinden biri olan sublimasyona bakalım.

Sublimasyon, kabul edilemez ya da sosyal olarak onaylanmayan dürtülerin, yaratıcı ya da yapıcı yollarla ifade bulmasıdır. Bastırılan öfkenin sanatla ifadesi, cinsel enerjinin yazıya ya da spora kanalize edilmesi bu sürece örnektir. Freud’a göre bu mekanizma bireyin ruhsal gelişiminde en olgun ve uyumlu savunmalardan biridir.

Çünkü hem enerjimizi korur, hem de onu daha anlamlı ve işlevsel bir yöne taşırız.

Yani, bu sadece bir savunma değil, aynı zamanda bir dönüşüm biçimidir.

Sublimasyon, dürtü enerjisini daha yüksek kültürel ya da etik amaçlara yönlendirmenin yoludur. -Freud, 1914

Kahkahayla Hafifleyen Yük: Mizah

Mizah ise duygusal yükü paylaşılır hale getirmek, savunmasızlığı mesafeye koymak için kullanılır. Acıyı inkar etmeden dönüştürmenin bir yoludur.

Vaillant’a göre, mizah en yüksek düzey savunma mekanizmalarından biridir. (Vaillant, 1977)

Zihnimizin Günlük Koruma Kalkanları

Savunma mekanizmaları sadece büyük krizlerde değil, günlük hayatımızda da aktif.

Mesela, işe geç kalan biri, “Toplantı zaten çok sıkıcıydı” diyerek rasyonalizasyon yapar. Öfkesini patronuna değil, evdeki çocuğuna yönelten ebeveyn yer değiştirme yapar. Partnerine karşı güçlü duyguları olan kişi, bu duyguyu karşı tarafa yansıtır.

Bazen de zihin, kabul edilemeyecek duyguların tam tersini yaşar; aşırı kibarlık bastırılmış öfkenin maskesi olabilir. Buna tepki oluşturma denir.

Çoğu savunma bilinçdışıdır ve çoğunlukla işe yarar. Kaygıyı azaltır, işlevde kalmamızı sağlar. Ama uzun vadede ilişki kalıplarımızı tekrar eder, duygusal tıkanmalara yol açabilir.

Kendimizi Korurken Kendimizden Uzaklaşmak

Zihin bizi korurken, bazen bizden bir parça saklar. Gerçeği tam göremeyiz, hislerimizi yarıda bırakırız. Kendi öfkemizi başkasına yükler, derin hüznümüzü şaka maskesiyle taşırız.

Ama savunmalar fark edildiğinde, artık savunulacak bir şey kalmaz. İşte o anda özgürleşmenin ilk kapısı aralanır.

Savunmalarımızla Yüzleşmek : Kendimize Açılan Kapı

Her savunma, görünmeyen bir yara yerinden doğar. O yara ile var olma çabasının ardında dayanmak, yaşamak ve sürdürmek yatar.

Aslında her savunma aynı zamanda bir dönüşüm potansiyeline işaret eder.

Eğer görmek istersek…

Bugün kendine dair bir araştırma yapmak istersen, belki şu soruları kendine sorabilirsin.

Acaba neyi inkar ediyor olabilirim?

Hangi duygumu yaratıma ya da mizaha dönüştürebilirim?

Hep tekrar eden ilişkilerimde hangi savunmam devrede?

Subscribe now

Eğer bu yazı sana iyi geldiyse, etrafında bu konuda düşünen, zorlanan ya da gelişmek isteyen biri varsa, onlarla da paylaşabilirsin. Çünkü birlikte büyümek, en güçlü yolculuktur.

Share

Bu yayın kanalındaki tüm içerikler Hülya Gürsözer’e aittir ve telif haklarıyla korunur. Kişisel kullanım dışındaki kopyalama, indirme veya paylaşım yasaktır. © 2025.

Kaynak: pexels.com/ Tara Winstead

Hiçbir şey yapmadığında bile zihnin durmadan konuşuyor mu?

Bitmemiş işler, geçmişteki konuşmalar, gelecek planları, içsel eleştiriler…

Hepsi bir araya gelip tek bir şey yaratıyor: zihinsel gürültü.

Bu bölümde tam olarak bunu konuşuyoruz.

Şu an gerçekten neredesin?

Zihinsel gürültü, sadece rahatsız edici bir uğultu değil.

Fark edilmediğinde duygularımızı şekillendiriyor, seçimlerimizi yönlendiriyor, hatta bedenimizi yoruyor.

Mesele gürültüyü bastırmak değil; onun varlığını görmek ve kabul etmektir.

Çünkü gerçek sessizlik, önce o gürültüyü fark etmekle başlar.

İçsel Keşfe Davet Sorusu

Zihninin sessizliğini en çok bozan düşünce hangisi?

Bu düşünce gün içinde kaç kez geri dönüyor?

Onu fark ettiğinde, susturmaya mı çalışıyorsun yoksa dinlemeye mi?

Bu bölüm, zihninle savaşmayı bırakıp, onun tanığı olmaya bir davet.

Uzaktan sadece izleyerek…

Bu yayın kanalındaki tüm içerikler Hülya Gürsözer’e aittir ve telif haklarıyla korunur. Kişisel kullanım dışındaki kopyalama, indirme veya paylaşım yasaktır. © 2025

Kaynak: pexels.com/ Vie studio

Beynimiz, tıpkı bir fabrika gibi her an düşünceler üretir.

Peki bu düşüncelerin farkında mıyız?

Zihnimizin düşünce akışını ve Varsayılan Mod Ağı’nı konuşuyoruz. Günlük zihin akışınızı fark etmeye dair bir keşfe çıkarken, belki bu soruyu yanınızda taşıyabilirsiniz:

Sen, düşüncelerini izleyen misin, yoksa onları yaşayan mı?

Zihinsel akışın farkındalıkla gözlemlenmesi, Varsayılan Mod Ağı (DMN) aktivitesini düzenleyerek stres ve kaygıyı azaltabilir. Nörobilim araştırmaları, bilinçli farkındalık pratiklerinin DMN’yi dengelediğini gösteriyor (Brewer et al., 2011).

İçsel Keşfe Davet Sorusu

Düşüncelerinin ne kadarını izliyorsun, ne kadarının içine içine karışıyorsun?

Bugün düşüncelerini bir gözlemci gibi dışarıdan gözlemlemeyi araştırabilir misin?

Zihninin ürettiği bu düşünceleri sen mi seçiyorsun, yoksa onlar mı seni seçiyor?

Bu sorularla kalırken, belki bir şeyler yazmak iyi bir başlangıç olabilir ya da olmayabilir.

Yazmak, bazen düşündüğümüzden daha çok şeyin açığa çıkmasına alan tanır.

Ve bir defter, bu süreçte iyi bir keşif eşlikçisi olabilir.

Bu yayın kanalındaki tüm içerikler Hülya Gürsözer’e aittir ve telif haklarıyla korunur. Kişisel kullanım dışındaki kopyalama, indirme veya paylaşım yasaktır. © 2025

Yıllar önce, bu cümleyi ilk kez duyduğumda, bedenimle zihnim arasında uzun zamandır askıya alınmış bir konuşmanın yeniden başladığını hissetmiştim. Duyduğumda bendeki karşılığı çok büyük olmuştu.

İnsanın bu dünyadaki en büyük talihi de, en büyük talihsizliği de “duygu” gibi geliyor bana.

Zannediyoruz ki bir duyguyu bastırmak, göz ardı etmek, yokmuş gibi davranmak onu ortadan kaldırır.

Ama duygular, zihinsel bir sürecin anlık bir ifadesi gibi görünse de, aynı zamanda kimyasal, sinirsel ve bedensel izler bırakan birer bilgi paketidir. Ve yok sayıldıklarında aslında yok olmazlar; usulca bedenin içine yerleşirler. Görülmemeye, duyulmamaya devam edildikçe de kendi dillerinde konuşmaya başlarlar.

Duyguyu Bastırmak Ne Anlama Gelir?

Bir duygu geldiğinde, onu görmek yerine bastırmayı tercih ettiğimizde aslında iki şey olur:

1. Zihin, o duyguyu “şimdi başa çıkılamaz” olarak etiketler.

2. Beden, o duygunun yarattığı enerjiyi içinde tutmak zorunda kalır.

İşte bu noktada sinir sistemi, içsel alarm halini sürdürmeye başlar.

Çünkü tamamlanmamış bir döngü, beyin tarafından “bitmemiş bir tehdit” olarak algılanır.

Duygular Nereye Gider?

Bedenin Haritası

Duygular sadece zihinsel süreçler değildir. Her duygu, bedenimizde bir yere dokunur.

Kalp atışlarını hızlandırır, soluğu daraltır, midede kelebekler uçurur ya da boğaza bir yumru gibi oturur.

Bu sadece bir metafor değil; bilimsel olarak da haritalanabilir bir gerçeklik.

Yapılan bir çalışmada, katılımcılardan farklı duyguları hissettiklerinde bedenlerinde nerelerde yoğunluk ya da boşluk hissettiklerini haritalamaları istendi. (Nummenmaa et al., Bodily maps of emotions ,2014)

Sonuçlar şöyleydi:

• Öfke: Göğüs ve ellerde sıcaklık – hareket etmeye hazırlık

• Üzüntü: Göğüs kafesinde ağırlık, başta karanlık bir sıkışma

• Korku: Midede kasılma, bacaklarda donukluk

• Anksiyete: Kalpte baskı, solunumda daralma

• Mutluluk: Tüm vücuda yayılan bir ısınma, canlılık

Peki Bu Duygular Bedende Neden Kalır?

Duygular bastırıldığında, zihin unutsa bile beden unutmaz.

Ve bu unutulmamış yükler zamanla farklı şekillerde beden diliyle konuşmaya başlar.

“Hayır diyemediğimizde, beden bizim yerimize ‘hayır’ demeye başlar.” - Gabor Mate

Bastırılmış duyguların (özellikle öfke, korku, üzüntü), otoimmün hastalıklar, kronik ağrılar ve bağımlılıklar gibi bedensel yanıtlarla bağlantılı olduğunu söyler. (When the Body Says No, 2003)

“Travma sadece zihinsel bir iz değildir; bedenin içinde tamamlanmamış bir döngü olarak kalır.” - Peter Levine

Bastırılmış duygular bedende donmuş enerjiye dönüşür. Bu enerji serbest bırakılmadığında fizyolojik stres yaratır. (Waking the Tiger, 1997)

“Beden, tehdit algısını kapatamadığında donma tepkisi devreye girer.”- Stephen Porges

Sosyal geri çekilme, kronik yorgunluk ve motivasyon kaybı gibi belirtiler ortaya çıkar. Vagus siniri düşük tonla çalıştığında, kişi kendini güvende hissedemez ve bağ kurma kapasitesi düşer. (The Polyvagal Theory, 2011)

“Beden, hatırlamadığını söylediğin şeyleri unutmamıştır.”- Bessel van der Kolk

Travma, beyin yapılarında (amigdala, insula, prefrontal korteks) değişikliklere yol açar. (The Body Keeps the Score, 2014)

Bastırılmış duygular, prefrontal korteks ile limbik sistem arasındaki bağlantıyı zayıflatır. Bu da duygusal düzenleme kapasitesini düşürür, otomatik tepkileri artırır. (Daniel J. Siegel, The Developing Mind 2012)

Ve Bedenin Hafızasını Dinlemek…

Görülmeyen bir duygu, sadece zihni değil, bedeni de meşgul eder.

Gelecek günlerdeki heyecanını, canlılığını, bağlantılarını, hatta neşeni de alabilir.

Burada iyi olan şu ki; bu yükleri bedenden serbest bırakmanın yolları var. Hem de kendi başına uygulayabileceğin pratiklerle bile…

Yeter ki görmeye, duymaya, izin vermeye başlayalım.

Ve belki de bu karşılıklı hareket hali sayesinde, zaman tüm insanlığı ortak bir paydada buluştururken, aynı zamanda da herkes için bambaşka akıyor.

Zamanı durdurmak, hızlandırmak, eğmek, bükmek, içinden geçmek, bazen teğet geçmek, bazen üzerinde olmak size nasıl geliyor?

Peki, bu gizemli dansın ritmini birlikte araştıralım mı?

Zaman herkes için aynı mı?

Zaman, akrep ve yelkovanın ötesinde koca bir muamma.

Saatlerle, takvimlerle onu kontrol ettiğimizi sanıyoruz, ama o, zihnimizde ve duygularımızda yeniden şekilleniyor.

Mutlu bir an su gibi akıp geçerken, kaygılı bir bekleyiş bir ömre dönüşebiliyor.

Araştırmalar, serotonin gibi beyin kimyasallarının zaman algımızı etkilediğini gösteriyor.

Düşünsenize; aynı 10 dakika, iki insan için nasıl bambaşka zaman dilimleri olabiliyor?

Ve hatta karşılıklı kahve içen iki insan hangi sebeple, aynı anın içinde ya da üzerinde aynı anda var olmayabiliyor?

Zamanın dönüştürücü gücü

Bedenlerimiz yer çekimine malesef karşı koyamazken, ruhumuz paha biçilmez deneyimler, geri gelmeyen kayıplar, karşılığı olmayan kazançlar ile eşsiz bir büyüme yolculuğu yaşıyor.

Biz bu yolculuğu “zaman”ın üzerinde yaparken, bu “büyüme” zaman sayesinde mi oluyor?

Mesela, yüzünüzdeki çizgilerin, bedeninizdeki katılaşmanın sebebi “zaman” mı, yoksa bedeninizde hapsolan “duygular” mı?

Yıllardır kendiyle büyük bir şevkle çalışan biri olarak, kendi yanıtımı vereyim.

“Duygular”

İnsanlar yaş aldıkça her şeyi zamana bağlarlar, ama çoğu zaman olan şey sadece “geçen zaman” değildir.

Bedeni yoran, yüzü yaşlandıran, içten içe enerjiyi çeken şey bastırılmış, tutulmuş, işlenmemiş görülmeyi bekleyen duygulardır.

İnsan kendiyle çalıştıkça, bedeninde hapsolan duyguları serbest bıraktıkça, bedeni de esner, yüzü de ışıldar. Çünkü beden kimyası değişir.

İşte burası hem çok zor, hem çok basit. Biraz değişik…

Geri dönmek ister miydim?

Bazen soruyorum; 30’lu yaşlarıma geri dönmek ister miydim?

Evet.

Ama bir şartım var: yıllardır tırnaklarımla kazıyarak elde ettiğim bu büyümeden zerre geri vermeden.

Yani, bu zamanda yaptığımız yolculukta duyguların yok edici yanı, gençliğimizi alıp götürse de, bugünkü varoluşumun hiç bir yapı taşını geri vermek istemiyorum.

Bu ne yaman çelişki değil mi? Ama öyle.

Anı yaşamak mı, anı inşa etmek mi?

Sıkça “anı yaşamak”tan bahsediyoruz. Peki, bu o kadar basit mi?

Eğer dikkatimiz geçmişteyse, zihnimiz zamanda geride kalıyor. Gelecek kaygısıyla doluyken de, sanki zaman bizi yaşıyor.

Zaman ile aynı anda var olabilmek mümkün mü?

Belki de bu farkındalıkla başlıyor, bedenimizde, zihnimizde olup bitene kulak vermekle.

Anı yaşamak, aslında anı inşa etmekle başlıyor.

Zaman ile dans etmek

Zaman, belki de ne bizim yaşadığımız, ne de bizi yaşayan bir şey.

O, bizim zihnimizde her an yeniden doğan ve bizi her an yeniden doğuran bir şey bence.

Bazen hatıralarda, bazen umutlarda, bazen de şu anın tam kalbinde.

Ya da belki bir dans…

Ve bizler de hala bu dansın ritmini yakalamaya çalışan birer dansçı…

Sizce?

Subscribe now

“Hayat, sırlarını meraklı zihinlere verir.” – Ralph Waldo Emerson

Bir insanın merak etmek konusunda hem kendisi açısından, hem de evrimsel açıdan büyük bir sorumluluk taşıdığını düşünüyorum.

Merak, çoğu zaman hayatımızın içinde görünmez gibi duran ama insan zihninin gelişiminde en güçlü oyunculardan biri.

Gelin bu sıradan ama kutsal güce birlikte bakalım…

Merak Nedir?

Merak, bilinmeyeni keşfetme, yeni bilgiler edinme veya belirsizlikleri çözme isteği olarak tanımlanıyor.

Genellikle bir bilgi açığını kapatma motivasyonu olarak ortaya çıkar. Yani, kişi bilmediği bir şeyin farkına vardığında, bu açığı kapatmak için harekete geçer.

O halde şu çıkarımı yapabiliriz:

İnsan, merak edebilmek, önce neyi bilmediğini fark etmelidir.

Peki siz, bilmediğinizi fark ettiğinizde ne yapıyorsunuz? Göz ardı mı ediyorsunuz yoksa meraklı bir tavırla keşfe mi çıkıyorsunuz?

Bir İnsan Merak Ederse Ne Olur?

Nörobilim bize şunu söylüyor:

Merak, bilgiyi daha derinlemesine işlemeyi sağlar ve uzun süreli belleğe kaydedilmesini kolaylaştırır.

Yani, öğrenmenin en organik yoludur merak.

Duygusal ve bilişsel olarak ise:

• Motivasyonu artırır

• Stresi azaltabilir

• Dikkati odaklamayı kolaylaştırır

• Problem çözme ve yaratıcı düşünme becerilerini destekler

Merak, insan beyninin bilgi arayışını ve öğrenme süreçlerini yönlendiren temel bir bilişsel güdüdür.

Üstelik sadece bilgi kazanımı değil, nöroplastisite (beynin yeniden şekillenebilme yetisi) üzerinde de etkilidir.

Başka bir deyişle:

Merak sayesinde beyin değişebilir.

“Eğitim, merak ateşiyle yanmalı. Yoksa bilgi yükü sadece küldür.” – Plutarch

Merak Sadece Bireyi mi Etkiler?

Hayır.

Araştırmalar, merakın yalnızca bireysel öğrenme süreçlerinde değil, insan beyninin evrimsel gelişiminde de merkezi bir rol oynadığını gösteriyor.

Merak sayesinde:

• Keşifler ve yenilikler ortaya çıktı.

• Dil, alet yapımı, tarım gibi kültürel devrimler yaşandı.

• Bilgiler nesilden nesile aktarıldı.

• Toplumlar daha dayanışmacı, eğitim sistemleri daha verimli hale geldi.

Meraklı bireyler, farklı bakış açılarını daha kolay anlar; bu da empatiyi ve sosyal uyumu artırır.

“Merak olmadan ilerleme olmaz, çünkü hiçbir şey sorgulanmaz.” – Carl Sagan

Evrimsel Açıdan Merak Ne İşe Yarar?

Tarihsel olarak, merak eden bireyler çevresindeki kaynakları, tehlikeleri ve fırsatları daha iyi anlayarak hayatta kalma avantajı elde etmişlerdir.

Kidd & Hayden’ın (2015) çalışmasına göre:

Meraklı bireyler, çevreye daha iyi uyum sağladıkları için üreme avantajı bile elde etmiş olabilir. Bu da merakla ilişkili genetik özelliklerin (örneğin dopamin reseptör genleri) evrimsel süreçte seçilmesine katkıda bulunmuş olabilir.

Peki Ya İnsan Merak Etmezse?

Şimdi tersine bakalım.

İnsan merak etmediğinde neler olur?

Bireysel Düzeyde:

• Öğrenme ve yaratıcılık azalır.

• Duygusal iyi oluş düşer.

• Kişisel gelişim durur.

Toplumsal Düzeyde:

• İnovasyon yavaşlar.

• Sosyal bağlar zayıflar.

• Eğitim ve kültür geriler.

Evrimsel Düzeyde:

• Adaptasyon yeteneği azalır.

• Kültürel evrim durur.

• Genetik seçilimde dezavantaj oluşabilir.

Nörobilimsel olarak, dopamin ve hipokampus gibi öğrenme ve ödülle ilişkili sistemlerin daha az uyarılması bu etkileri derinleştirir.

Bence en önemli sorulardan biri de şu :

Bilgiye ulaşmanın bu kadar kolaylaştığı bir çağda, neden daha az merak eder olduk?

Merakı Nasıl Canlı Tutabiliriz?

Merak duygusunu artırmak mümkündür.

Etkili yollardan bazıları:

• İlginç ve ucu açık sorular sormak

• Kısmi bilgiler sunarak zihinsel boşluklar yaratmak

• Kişiye kendi öğrenme yolunu seçme özgürlüğü vermek

• Teşvik edici ve güvenli ortamlar oluşturmak

“Merak, zihin için tutkudur; öğrenme onun meyvesidir.” – Leonardo da Vinci

Merak Etmek Bir Sorumluluk

Evet, gördüğünüz gibi merak etmek sadece bireysel bir tercih değil.

Toplumsal, kültürel ve evrimsel olarak nesiller boyu taşıdığımız büyük bir sorumluluk.

Bugün sizin sorduğunuz bir “neden?” sorusu, belki de gelecekte başka bir zihnin ufkunu genişletecek.

Bu, bir domino taşı etkisi.

Peki, sizin merakınızla aranız nasıl?

Ne zamandır sadece merak ettiğiniz için bir konuya daldınız?

Sizce, gelecek yüzyıllar bugünün meraklılarından ne miras alacak?

Teşekkür ederim merak edip, buraya kadar okuduğunuz için. Okumaya ve sormaya devam. Çünkü merak eden insan, yaşayan insandır.

Subscribe now

Düşünmeye davet ettiğimiz bir WhatsApp grubumuz var. Burada aradığımız şey yanıt değil, bizi bilmediğimiz kapılardan içeriye keşfe çıkaran güçlü sorular.

Linke tıklayarak, topluluğumuza katılabilirsiniz.

Düşünce Kampı WhatsApp Topluluğu

Çok sevgiler,

Hülya

Yıllardır bir hayalim var: Anlamlı düşünceler üreten, ürettikleriyle düşündüren, cesareti, merakı, neşesi, sohbeti, kahkahası bol bir insan topluluğu, belki bir köy de olabilir. Düşünsenize, yanınızda, karşınızda, üst katınızda kim varsa anlamlı düşünceler üretiyor. Hem siz, içinizden yükselen anlamla düşünüyorsunuz, hem de upuzun masalarda hoş sohbet insanların ürettiği anlamlı düşünceler üzerine düşünüyorsunuz. Anlamlı düşüncelerden, anlamlı aksiyonlar derken, hayata dair tatmin duygusu yüzde yüze koşuyor.

Ve bunun gelecek nesillere etkisi…

Bir gün, böyle bir köy kuracağız.

Bugünün gerçeğine dönecek olursak, yakın zamanda whatsapp’da bir topluluk oluşturduk. Ona bir grup vizyonu yazmıştım. Aşağıya aynı şekliyle kopyalıyorum, dilediğiniz zaman katılabilirsiniz.

Düşünce Kampı Whatsapp Topluluğu

Düşünce Kampı Vizyonu

—————

Merhabalar,

Hoş geldiniz.

Hayalle başlayan, gerçeğe dönüşen Düşünce Kampı, içsel farkındalığı, düşünceyi gözlemleme becerisini, zihinsel özgürlüğü ve anlam yolculuğunu odağına almış bir topluluktur.

Burası, zaman zaman sessizleşen, bazen bir ses kaydıyla yeniden titreşen, bazen sürpriz bir Zoom buluşmasıyla canlanan, tıpkı yaşamın kendisi gibi yaşayan bir alan.

Burası ortak bir alan. Her birimizin içsel yolculuğu benzersiz. Bu yüzden bu grupta saygı, özen ve yargısızlık temelimizdir.

✨ Peki, bu toplulukta neler olacak?

· Derinleşmeye izin veren sessiz günler

· Sürpriz canlı Zoom buluşmaları

· İçsel keşif yolculuğunu destekleyen içerikler ve rehberlikler

· Atölye ve eğitimlerde topluluğa özel indirimler

· Kaynaklar, kitaplar ve önerilen okumalar

Ve belki ötesi…

Bu topluluğun amacı, düşünmeyi, sorgulamayı ve içeriden yükselen seslerle temas etmeyi hatırlatacak güvenli bir alan sunmak.

Sabır ister, sadelik ister, zamanla büyür.

İyi ki geldiniz. 🌹

Düşünce Kampı

Hülya

Günümüzün kişisel gelişim ve farkındalık dünyasında sıkça duyduğumuz bir kelime var: “FARKINDALIK”

Meditasyonlar, podcast’ler, atölyeler… Her yerde “daha farkında” olmanın önemine vurgu yapılıyor.

Peki, farkındalık tek başına yeterli mi?

Bu yazıda, iki kavramdan bahsedeceğim: öz farkındalık (self-awareness) ve öz yansıtma (self-reflection)

İkisi aynı gibi görünse de, aslında oldukça farklı işlevlere sahip. Ve bu farkı bilmek, kişinin kendini tanıma yolculuğunda belirleyici olabilir.

Öz Farkındalık: Benliğin Şu Anını Gözlemlemek

Öz farkındalık, zihninin şu anda nelerle meşgul olduğunu fark etmektir.

Ne hissediyorsun? Ne düşünüyorsun? Bedensel duyumların ne söylüyor?

Psikolog Shelley Duval ve Robert Wicklund’un (1972) geliştirdiği Objective Self-Awareness Theory’ye göre, kişi kendine dışarıdan bir gözle bakabildiğinde öz farkındalığa ulaşır. Bu, “ben” dediğin varlığın bir bakıma hem öznesi hem de nesnesi olmaktır.

Nörobilimsel olarak bu süreç, beynin ön singulat korteksi ve prefrontal bölgeleri ile ilişkilidir. Öz farkındalık, içsel deneyimlere dikkat vermeyi mümkün kılar ve tepkisel davranışları duraksatır.

“Öz farkındalık, bilinçli yaşamın başlangıcıdır.” - Antonio Damasio

Öz Yansıtma: Kendine Dair Düşünmek ve Anlam Kurmak

Öz farkındalık, “Ne oluyor?” sorusunu sorarken; öz yansıtma, “Neden böyle oluyor?”, “Bunun anlamı ne?” sorularını sorar.

Öz yansıtma, yaşantıların ve duyguların üzerine düşünmektir. Anlamlandırmak, içsel bir düzen kurmak ve belki de yönünü yeniden belirlemektir. John Dewey’e göre (1933), bu reflektif düşünme kapasitesi, insanı sadece bilen değil, düşünen, tartan ve seçim yapan bir özneye dönüştürür.

Ayrıca gelişimsel psikolog Dan McAdams’ın öz-anlatı kimliği (narrative identity) kuramına göre, bizler hayatımızı anlamlı hikâyelere dönüştürdükçe kimliğimiz şekillenir. Ve bu da öz yansıtmanın tam merkezidir.

O zaman şunu söyleyebilir miyiz?

Öz farkındalık anlıktır. Öz yansıtma ise, zamanla derinleşir. Bir anlamda, öz farkındalık bir kapıdır, ama o kapıdan geçip içeri girmek, hikayeye bakmak ve o hikayeyi dönüştürmek, öz yansıtmanın alanıdır.

Hayat Beni Felsefeye Yaklaştırdı

Kendimle ve hayatla ilgili gözlem yaptıkça ve düşündükçe, hayat beni adım adım felsefeye yaklaştırdı.

İlk başta, bazı soruların peşine takılmak oyun gibiydi. Ama zamanla şunu fark ettim:

Bir konuyu derinlemesine anlamak istiyorsam, onun felsefi arka planına bakmak iyi gelmeye başlamıştı.

Kendini tanımak, düşünceyi anlamak ve yaşamı sorgulamak arasında görünmez bir bağ var.

Ve bu bağ ile düşüncenin iç yüzüne dair keşifler yaptığım, zihinsel alışkanlıkların izini sürdüğüm, felsefeyi bir yaşam rehberi gibi kullandığım güzel bir yolculuktayım artık.

O zaman “Kendini bilmek” mevzusuna bir de kısa bir felsefi bakış yapalım.

Kendini Bilmek Ne Demektir?

Antik Yunan’da, Delfi Tapınağı’nın kapısında şöyle yazılıymış: Gnothi Seauton —Kendini bil.

Bu söz, bir çok yunan bilgesine atfedilmiş. Bunlardan bir tanesi de Sokrates.

Sokrates’e göre bu, etik bir yaşamın başlangıç noktası. Çünkü insan, ancak kendini tanıdığında hakikate yaklaşabilirdi.

Heidegger ise insanı, “varoluşuna dair soru sorabilen tek varlık” olarak tanımlar. Yani sadece yaşamakla kalmaz, yaşamanın ne olduğunu da sorgularız. Ve bu sorgulama, bizi yüzeyden derinliğe, tepkiden anlamaya götürür.

“İnsan, kendisini fark etmekle kalmaz; fark ettiği üzerine düşünebilen bir varlıktır.” der Kant.

• Bugün ne hissettim?

• Neden böyle hissetmiş olabilirim?

• Bu his bana ne anlatmak istiyor?

Bu sorular her an cebimizde olsa ve gün içinde ihtiyaç halinde kullansak, acaba hayatımız nasıl olurdu?

Acaba zamanla zihnimiz sessizleşir miyidi? Ya da tepki vermeden önce durup düşünür müydük? Ya da kendimize biraz daha şefkatli olabilir miydik?

İçsel sessizlikle başlayıp anlamla derinleşen bir farkındalık mümkün.

Yeter ki, düşünelim. Düşünmeyi bırakmayalım.

Bugün fark ettikleriniz üzerine, biraz düşünmeye ne dersiniz?

Çok sevgiler,

Hülya

Her şey ve hiçliğin bir arada, iç içe ve aynı anda, zaman kavramının ise insanlığın tutunduğu görece bir dal olduğuna inandığım bu üç boyutlu yaşam içinde gözlemlediğim ve inandığım şudur ki; kişi kendisiyle ilişkisini geliştirdikçe, düşüncesini, stresini, ilişkilerini, neşesini, gelişimini, özetle hayatını yönetir, derinliği değişir.

​

“İnsan olma”ya doğru yola çıkıldığında, yolumuza ışık tutanın bilgi; bizi yolda tutanın ise istikrarlı pratikler olduğuna inanıyorum.

​

Evden uzaklaşmanın kıymetli, eve geri dönebilmeyi bilmenin ise önemli olduğuna inanıyorum.

Hatırlayın!

“Kendine Yürüyenler”, kendi hikayesini yazar!

Cesaret, merak ve neşe daim olsun!

​

Sevgiler,

Hülya

Leave a comment